
nükleol (tekil: nükleolus) çoğu hücrenin çekirdeğinde bulunan küçük, yuvarlak yapılardır. Proteinlerden ve RNA adı verilen özel bir genetik materyal türünden oluşurlar. Nükleollerin temel görevi ribozomları oluşturmak için gereken bileşenleri üretmek ve bir araya getirmektir. Ribozomlar hücrelerin protein üretmesine yardımcı olan temel yapılardır. Sağlıklı, aktif olarak büyüyen hücrelerde genellikle görünür nükleoller bulunur çünkü bu hücrelerin düzgün çalışması için birçok proteine ihtiyaçları vardır.
Patologlar, mikroskop altında hücrelere yakından bakarak nükleolleri inceler. Doku örnekleri genellikle nükleolleri net bir şekilde görüntülemeye yardımcı olmak için hematoksilin ve eozin (H&E) gibi özel boyalarla boyanır. Mikroskop altında, nükleoller genellikle hematoksilin ile koyu mavi veya mor boyanan çekirdek içinde küçük, yuvarlak noktalar olarak görünür. Patologlar, bir hücrenin ne kadar aktif veya anormal olabileceğini anlamak için nükleollerin sayısına, boyutuna, şekline ve belirginliğine bakar.
Nükleollerin görünümü hücrelerin sağlığı ve davranışı hakkında önemli ipuçları sağlayabilir. Sağlıklı hücreler genellikle küçük, ayrı nükleollere sahiptir. Ancak, çok aktif olan, hızla bölünen veya strese yanıt veren hücreler genellikle daha büyük ve daha belirgin nükleoller geliştirir. Kanser hücreleri sıklıkla daha büyük, daha çok sayıda ve daha belirgin nükleollere sahiptir çünkü çok hızlı büyür ve bölünürler ve sürekli protein üretimi gerektirirler.
Birçok kanserde, patologlar nükleollerdeki değişikliklere özellikle dikkat eder çünkü bu değişiklikler agresif veya hızla büyüyen tümörleri gösterebilir. Daha büyük veya alışılmadık şekilde şekillenmiş nükleoller daha yüksek dereceli bir kanseri gösterebilir, bu da tümörün daha agresif olabileceği ve daha yoğun tedavi gerektirebileceği anlamına gelir.
Bazı viral enfeksiyonlar nükleolleri de etkileyebilir. Virüsler, kendilerini çoğaltmak için hücrenin mekanizmasını kontrol altına alırken nükleollerin boyutunu veya şeklini değiştirebilirler. Bu viral değişiklikleri tanımak, patologların enfeksiyonları tanımlamasına ve uygun tedavileri yönlendirmesine yardımcı olur.